Thay đổi kiểm soát thần kinh lúc già

Liên quan với những biến đổi trong các quá trình hóa thần kinh.
Các chất môi giới thần kinh tạo thành một hệ thống phức tạp duy nhất tại từng phần của hệ thần kinh trung ương và cả trong não nói chung. Hệ thống này rất nhạy cảm cả với cơ chế chuyển giao qua synap. Hơn nữa các cơ chế này thường liên quan đến những thay đổi rất tinh vi ở mức độ phân tử và thường liên quan tới các quá trình như sinh tổng hợp protein, hoạt động của các rãnh ion, tính thấm của màng tế bào thần kinh v.v. Việc nghiên cứu chúng rất khó khăn về mặt phương pháp – vì vậy còn rất nhiều điều chưa rõ về các quá trình này.
Với sự tham gia của các chất môi giới xẩy ra việc truyền thông tin từ hệ thần kinh sang các cơ quan được điều tiết như: tim, mạch, cơ xương, dạ dày v.v. Sự thay đổi kiểm soát thần kinh đối với hoạt động của cơ thể lúc già chủ yếu liên quan với những biến đổi trong các quá trình hóa thần kinh. Giống như ở trong não, tại các synap ngoại biên xẩy ra các sự kiện sau đây: khi xung thần kinh truyền đến bản tận cùng sẽ bài xuất ra một lượng chất môi giới nhất định. Nó tác động lên các thụ quan của tổ chức được điều tiết rồi sau đó hòa nhập vào guồng chuyển hóa ion của những thay đổi đó. Khi già số lượng và sự tổng hợp các chất môi giới tại các tận cùng thần kinh trong tim giảm xuống. Đó là giảm noradrenalin trong các tận cùng giao cảm và acetylcholin đối với phó giao cảm. Sự biến đổi thể dịch trở thành cơ chế quan trọng nhất dẫn đến suy giảm kiểm soát thần kinh đối với hoạt động tim lúc già.
Vùng được gọi là khe synap (khoảng giữa tận cùng thần kinh và tế bào được điều tiết) rất nhỏ bằng bằng 50mm. Tuy vậy, tại đây vẫn xẩy ra các quá trình phức tạp, liên quan với nhau theo nguyên tắc tự điều chỉnh. Nhờ có các cơ chế tăng sự sống sự chuyển giao qua synap có thể tồn tại kéo dài.
Số phận của các chất môi giới tiết ra tại các tận cùng thần kinh không giống nhau. Có men hoạt hóa mạnh (colinesterase) sẽ phân hủy acety colin hoàn toàn. Vì vậy tác dụng của nó ngắn, nhanh (“mũi tiêm acetylcholin”). Lúc già hoạt tính của acetylcholin giảm, nên sự phân hủy nó xẩy ra chậm hơn. Trong trường hợp giảm tổng hợp chất này, sự thay đổi như vậy có ý nghĩa thích nghi. Đối với noradrenalin lại khác; sự phân hủy chất này do vài men đảm nhiệm. Vì vậy nên tác dụng của noradrenalin kéo dài hơn về mặt thời gian – nó có thể lan ra ngoài vùng synap. Ngoài ra, bản thân các sản phẩm phân hủy cả noradrenalin cũng hoạt hóa về mặt sinh lý. 

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *